Co to jest UPnP i dlaczego go wyłączyć?

UPnP (Universal Plug and Play) to protokół sieciowy, który pozwala urządzeniom w tej samej sieci lokalnej automatycznie się ze sobą komunikować. Jest zazwyczaj używany do streamingu, grania online i komunikacji pomiędzy inteligentnymi urządzeniami w domu. Mimo tego umożliwia hakerom przechwycenie Twoich danych lub zainfekowanie Twoich urządzeń złośliwym oprogramowaniem.

Jak się przed tym bronić? Przyda Ci się wiedza na temat tego, co to jest UPnP i czy trzeba go wyłączyć.

Co to jest UPnP?

UPnP to protokół, który pozwala urządzeniom w zasięgu tej samej sieci łączyć się ze sobą przez standardowe protokoły, takie jak HTTP (Hypertext Transfer Protocol), TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol) lub DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol). Automatycznie otwiera i zamyka porty, aby urządzenia mogły się ze sobą komunikować bez żadnych problemów. 

Na przykład, gdy kupisz nowy smart TV, możesz użyć UPnP, aby połączyć telewizor do swojej sieci bez konieczności przechodzenia przez skomplikowane ustawienia. Jest to więc bardzo wygodna opcja dla użytkowników sieci domowych, ponieważ eliminuje potrzebę samodzielnych konfiguracji.

Jak działa UPnP?

UPnP wykorzystuje sześciostopniowy proces, aby ułatwiać komunikację między urządzeniami. A wygląda on tak:

1. Przydzielanie adresów: urządzenia wysyłają żądania o adresy IP (adresy protokołu internetowego) z sieci przez DHCP lub przypisują sobie nowe, gdy serwer jest niedostępny.
   
2. Wykrywanie: urządzenia anonsują swoją obecność w sieci przez protokół SSDP (Simple Service Discovery Protocol), aby wykryć inne urządzenia i zacząć się z nimi komunikować.
   
3. Opis: urządzenia wymieniają się szczegółowymi informacjami, takimi jak model, usługi i kontrolne adresy URL, aby inne urządzenia mogły zrozumieć ich możliwości.
   
4. Kontrola: urządzenia komunikują się w formacie XML (Extensible Markup Language) za pomocą protokołu SOAP (Simple Object Access Protocol), przesyłając komendy i odbierając odpowiedzi.
   
5. Zdarzenia: urządzenia wysyłają powiadomienia o zdarzeniach do innych urządzeń, gdy zmieni się ich stan.
   
6. Prezentacja: urządzenia podają adres interfejsu webowego (adres URL prezentacji), przez który użytkownicy mogą je kontrolować lub podglądać ich status w przeglądarce.

W ten sposób UPnP zapewnia płynną komunikację między urządzeniami, ale to nie wszystko. Jedna z jego najważniejszych funkcji – czyli zarządzanie portami sieciowymi – jest realizowana w tle na etapach kontroli i powiadomień o zdarzeniach.

Gdy urządzenia komunikują się ze sobą i przesyłają sobie aktualne dane, często muszą mieć do tego otwarte konkretne porty sieciowe. Zajmuje się tym UPnP, automatycznie otwierając i zamykając porty. Wykorzystuje przekierowanie portów (technikę sieciową, które kieruje przychodzący ruch internetowy do konkretnego urządzenia lub usługi w prywatnej sieci), aby łączyć ze sobą urządzenia bez zmiany ustawień routera.

Dzięki takiemu automatycznemu zarządzaniu komunikacja między urządzeniami jest łatwiejsza. Bez niego konieczne byłoby samodzielne konfigurowanie przekierowania portów, które jest skomplikowane i czasochłonne.

Powszechne zastosowania UPnP

Jako że UPnP upraszcza komunikację, jest powszechnie stosowany w domach i firmach. Oto kilka zastosowań:

• Konsole do gier: UPnP automatycznie konfiguruje ustawienia sieciowe dla konsol typu Xbox, Nintendo Switch i PlayStation. Dzięki temu użytkownicy mogą z łatwością dołączać do swoich ulubionych gier multiplayer bez skomplikowanego przekierowania portów czy problemów z Wi-Fi.
  
• Urządzenia do streamingu: UPnP pozwala urządzeniom typu Apple TV i Roku wykrywać i streamować treści z Twojej domowej sieci. Dzięki temu możesz bez problemów korzystać z multimediów zapisanych na swoich urządzeniach, takich jak muzyka, zdjęcia i filmy, bez potrzeby samodzielnej konfiguracji połączenia.
  
• Urządzenia internetu rzeczy (IoT): inteligentne urządzenia, takie jak lampy, kamery i termostaty, wykorzystują UPnP do łączenia się z Twoją domową siecią. Dzięki temu możesz wygodnie sterować światłami lub kamerami ze smartfona.
  
• Zdalny monitoring CCTV: UPnP może też połączyć systemy zdalnego monitoringu CCTV z Twoją domową siecią, dzięki czemu możesz monitorować swoją nieruchomość z dowolnego miejsca na świecie. Przydaje się też do wirtualnych asystentów, np. Amazon Alexa czy Asystent Google, dzięki czemu możesz głosowo sterować swoimi inteligentnymi urządzeniami.

Czy protokół UPnP jest bezpieczny?

Protokół UPnP jest bardzo przydatny, ale nie do końca bezpieczny, więc teraz pewnie zapytasz: czy muszę wyłączyć UPnP? Krótka odpowiedź brzmi „tak” – już wyjaśniamy, dlaczego:

• Zagrożenia dla bezpieczeństwa: w wielu routerach dostęp do WAN (Wide Area Network) jest włączony domyślnie, więc UPnP pozwala urządzeniom w Twojej lokalnej sieci komunikować się z nieupoważnionymi urządzeniami. Przez to hakerzy mogą dostać się do Twojej sieci, by wykorzystać tę lukę i przejąć kontrolę nad urządzeniami lub nawet sprzętem sieciowym.
  
• Brak uwierzytelniania i autoryzacji: dzięki UPnP urządzenia mogą się ze sobą komunikować bez weryfikacji tożsamości czy uprawnień. Oznacza to, że haker może z łatwością wysłać komendy do urządzenia w sieci, aby je przejąć lub przekierować jego ruch. Protokół nie jest w żaden sposób zabezpieczony, więc każde urządzenie obsługujące UPnP może teoretycznie komunikować się z dowolnym innym urządzeniem, co może prowadzić do potencjalnych naruszeń bezpieczeństwa.
  
• Podatność na ataki: hakerzy mogą wykorzystać UPnP do wykrywania urządzeń IoT, np. kamer CCTV czy inteligentnych zamków, i przejmowania nad nimi kontroli. Robią to w ten sposób, że omijają zabezpieczenia Twojej sieci i infekują urządzenia złośliwym oprogramowaniem, aby intensyfikować ataki DDoS (Distributed Denial of Service).

Teraz już rozumiesz, z jakimi zagrożeniami wiąże się UPnP – możesz więc świadomie zdecydować, czy wygoda, jaką oferuje, jest warta potencjalnego ryzyka.

Czy muszę wyłączyć UPnP?

Nie da się ukryć, że UPnP to po prostu wygodne rozwiązanie. Automatycznie steruje komunikacją pomiędzy Twoimi konsolami, aplikacjami do czatów wideo czy inteligentnymi urządzeniami. Ale wygoda ma też swoje minusy. Jeśli teraz zastanawiasz się, czy wyłączyć UPnP, musisz wiedzieć kilka rzeczy:

Gdy włączysz UPnP, zmienisz rodzaj NAT (Network Address Translation), co jest ryzykowne, ponieważ otwiera Twoją sieć na zagrożenia z zewnątrz. To dlatego w większości przypadków bezpieczniejszym rozwiązaniem jest wyłączyć UPnP. Dobrze się też nad tym zastanów, jeśli:

• martwisz się o bezpieczeństwo w internecie;
• przechowujesz w sieci wrażliwe dane;
• nie potrzebujesz, by urządzenia automatycznie się ze sobą komunikowały;
• nie przeszkadza Ci samodzielna konfiguracja urządzeń.

Oczywiście gdy wyłączysz UPnP, musisz później samodzielnie konfigurować przekierowanie portów dla niektórych urządzeń lub aplikacji, ale warto się trochę pomęczyć dla większego bezpieczeństwa. Jeśli jednak uznasz, że zostawisz włączony protokół UPnP, pamiętaj, żeby:

• regularnie aktualizować oprogramowanie układowe routera;
• wyłączyć protokołowi UPnP dostęp do internetu, jeśli pozwala na to router;
• monitorować, jakie urządzenia łączą się z Twoją siecią.

Jak włączyć lub wyłączyć UPnP na routerze?

Oto przewodnik po tym, jak włączyć lub wyłączyć UPnP w ustawieniach routera:

Znajdź adres IP swojego routera

Najpierw znajdź adres IP swojego routera:

Windows

1. Naciśnij Windows + R, aby otworzyć okno dialogowe Uruchamianie.
2. Wpisz cmd w oknie, aby otworzyć Wiersz polecenia.
3. Wpisz ipconfig w Wierszu polecenia i naciśnij Enter.
4. Poszukaj opcji Default Gateway, która ma zazwyczaj taki format: 192.168.1.1. To jest Twój adres IP.

macOS

1. Kliknij menu Apple i wybierz Preferencje/Ustawienia systemowe.
2. Otwórz Sieć, wybierz swoje połączenie sieciowe i kliknij Zaawansowane.
3. Swój adres IP znajdziesz na karcie TCP/IP.

Urządzenia mobilne

1. iOS: Otwórz Ustawienia > Wi-Fi> Twoja sieć > adres IP.
2. Android: Otwórz Ustawienia > Wi-Fi> Twoja sieć > adres IPv4.

Wejdź do ustawień routera

1. Otwórz przeglądarkę i wpisz swój adres IP w pasku adresu.
2. Wyświetli się monit o wpisanie nazwy użytkownika i hasła. Wpisz domyślne dane – są zazwyczaj podane na naklejce z tyłu, na przodzie lub na spodzie routera.

Uwaga: Jeśli dane logowania były kiedyś zmieniane i ich nie pamiętasz, musisz zresetować router do ustawień fabrycznych.

Znajdź ustawienia UPnP

3. Gdy się zalogujesz, poszukaj sekcji Ustawienia zaawansowane, Ustawienia lub Ustawienia sieciowe.
4. Następnie poszukaj UPnP w podkategoriach, np. Ustawienia WAN, Ustawienia LAN lub Mapowanie portów NAT.
5. Znajdź opcję UPnP lub Ustawienia UPnP.
6. Aby włączyć UPnP, zaznacz pole obok lub naciśnij Włącz.
7. Aby wyłączyć UPnP, odznacz pole obok lub naciśnij Wyłącz.
8. Po wprowadzeniu zmian naciśnij Zapisz lub Zastosuj, aby je zastosować.

Zrestartuj router (opcjonalnie)

W przypadku niektórych routerów może pojawić się monit o ponowne uruchomienie urządzenia, aby zmiany mogły się zapisać. Poszukaj opcji restartowania w ustawieniach routera lub wyciągnij kabel routera z gniazdka, odczekaj kilka sekund i podłącz go ponownie.

Jeśli masz obawy co do wprowadzania takich zmian w ustawieniach, wiele marek routerów publikuje na swoich stronach pomocne instrukcje. Zawsze możesz też zajrzeć do instrukcji routera lub poprosić dostawcę usług internetowych o pomoc.

Jak zrozumieć ustawienia UPnP?

Oto kilka wskazówek, które pomogą Ci zmienić ustawienia UPnP:

• Poszukaj sekcji pomocy: w wielu routerach znajdziesz wbudowaną sekcję pomocy lub narzędzia, które przeprowadzą Cię przez konkretne ustawienia.
• Zajrzyj do dokumentacji producenta: jeśli coś jest niejasne, przeczytaj instrukcję routera lub wejdź na stronę producenta, aby znaleźć instrukcje specyficzne dla Twojego modelu.
• Przeszukaj internet: gdy utkniesz na jakimś kroku i nie możesz znaleźć odpowiednich ustawień, wygoogluj markę i model routera, aby znaleźć więcej wskazówek.

Alternatywy UPnP dla bezpiecznych połączeń

Teraz wiesz już więcej na temat UPnP, możesz więc wyłączyć protokół. Nie musisz się tego obawiać – do wyboru masz kilka bezpiecznych opcji łączenia Twoich urządzeń. Oto dwie z nich:

Samodzielne przekierowanie portów

Jest to proces samodzielnej konfiguracji routera, aby umożliwić urządzeniom zewnętrznym dostęp do określonych usług w Twojej sieci lokalnej. Wymaga to wybierania portów, które powinny być otwarte, oraz kierowania przychodzącego ruchu do odpowiedniego urządzenia.

Jest to rozwiązanie wymagające większej wiedzy technicznej, ale bezpieczniejsze niż UPnP. Możesz nawet ręcznie wybierać urządzenia, zamiast pozostawiać wszystkie porty otwarte.

Oto jak to działa:

1. Znajdź aplikację lub usługę, do której chcesz mieć zdalny dostęp.
2. Poszukaj konkretnego numeru portu usługi, np. 80 (HTTP) lub 443 (HTTPS).
3. Zaloguj się do panelu routera i przejdź do sekcji przekierowania portów.
4. Wpisz numer portu i lokalny adres IP urządzenia, do którego chcesz kierować ruch.
5. Zapisz zmiany i w razie potrzeby zrestartuj router.

Usługi VPN

Samodzielne przekierowanie portów to dobre rozwiązanie, ale jeśli połączysz je ze sprawdzoną usługą VPN (czyli wirtualną siecią prywatną), taką jak Surfshark, jeszcze lepiej się zabezpieczysz. VPN tworzy bezpieczny i zaszyfrowany tunel pomiędzy Twoim urządzeniem a internetem, nawet gdy porty są otwarte. W ten sposób możesz chronić swoje dane przez nieupoważnionymi osobami i zachować prywatność swoich połączeń sieciowych.

Dzięki VPN możesz bezpiecznie łączyć się z siecią domową i urządzeniami, gdy korzystasz z publicznego hotspotu Wi-Fi lub podróżujesz – i nie musisz się martwić o to, że narażasz swoją sieć na potencjalne zagrożenia.

Bezpieczniejsza sieć z Surfshark VPN

Mimo że protokół UPnP nie jest do końca bezpieczny, nie zawsze musisz go wyłączać. Jest to w końcu najprostsza metoda dla mniej technicznych użytkowników, która umożliwia komunikację między urządzeniami.

Jeśli obawiasz się ataków hakerskich lub infekcji złośliwym oprogramowaniem przez UPnP, polecamy korzystać ze sprawdzonej usługi VPN – takiej jak Surfshark. Dzięki temu będziesz łączyć się z bezpiecznymi serwerami z całego świata i chronić swoją prywatność w internecie.

Włącz VPN i zabezpiecz się w internecie

Chroń swoje dane osobowe

Włącz Surfshark